Is groene thee extract gevaarlijk? Wat EFSA en de EU vaststelden

Of groene thee extract gevaarlijk is, hangt vooral af van de dosis EGCG, de belangrijkste catechine uit groene thee. Een gewone kop thee geldt volgens de Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA als veilig bij de hoeveelheden die in Europa gebruikelijk zijn. Bij geconcentreerde extracten in een voedingssupplement ligt dat anders: daar zag EFSA vanaf 800 mg EGCG per dag hogere leverenzymen. Sinds 2022 legt de EU daarom een grens en waarschuwingen op het etiket op.

Wat is het verschil tussen een kop groene thee en een extract?

Het verschil is de concentratie. Groene thee wordt gemaakt van de bladeren van Camellia sinensis, een extract haalt de catechinen eruit en bundelt ze in een capsule, tablet of poeder. Volgens EFSA krijgen volwassenen in de EU met groene thee gemiddeld 90 tot 300 mg EGCG per dag binnen. Voedingssupplementen in de steekproef van EFSA leverden 5 tot 1000 mg per dag (EFSA 2018).

Thee is bovendien geen standaardproduct. In gezette thee varieerde het gehalte van 2,3 tot 203 mg EGCG per 100 gram, een verschil van meer dan een factor 88. Van de 23 voedingssupplementen met groene thee die EFSA bekeek, adviseerden er zes minder dan 100 mg EGCG per dag, acht 100 tot 300 mg en drie meer dan 800 mg. Het hoogste dagadvies was 1000 mg.

Wat stelde EFSA in 2018 vast over EGCG en de lever?

In zijn wetenschappelijk advies van 14 maart 2018 concludeerde het EFSA-panel dat catechinen uit traditioneel gezette groene thee in het algemeen als veilig gelden, zolang de inname overeenkomt met wat in Europese lidstaten gebruikelijk is. Voor extracten lag dat anders. Uit 38 interventiestudies met gegevens over leverwaarden bleek dat 800 mg EGCG of meer per dag, gedurende vier maanden of langer, samenging met een stijging van de leverenzymen ALAT en ASAT bij een klein deel van de deelnemers, meestal minder dan 10 procent. Zo'n stijging wijst volgens EFSA op leverbeschadiging. Onder 800 mg per dag vond het panel in klinische studies tot twaalf maanden geen aanwijzingen voor leverschade, maar het kon geen dosis EGCG uit extracten aanwijzen die als veilig geldt. Bij één specifiek product, een ethanolisch extract, werd leverschade gemeld bij 375 mg EGCG per dag (EFSA 2018).

EFSA noemt onder meer een Amerikaanse studie bij 1075 vrouwen na de overgang. Zij kregen een jaar lang dagelijks een extract met 843 mg EGCG of een placebo. In de extractgroep kreeg 6,7 procent een verhoogde ALAT, tegen 0,7 procent in de placebogroep (Dostal 2015). Bij de 1021 vrouwen met normale leverwaarden aan het begin ontwikkelde 5,1 procent van de extractgroep matige of ernstigere afwijkingen. Na het stoppen daalde de ALAT weer naar normaal en bij opnieuw starten steeg die opnieuw (Yu 2017).

EFSA wees ook op een gat in de kennis: geen van de interventiestudies keek naar zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven of kinderen.

Welke groene thee extract bijwerkingen zijn beschreven?

De best onderzochte bijwerking is een stijging van de leverenzymen, vooral bij hoge doses. In de studie met 1075 vrouwen meldde de extractgroep daarnaast vaker misselijkheid dan de placebogroep. EFSA beschrijft ook zeldzame meldingen van leverschade, meestal na supplementen en een enkele keer na thee. Die gevallen hangen volgens EFSA waarschijnlijk af van een persoonlijke gevoeligheid, niet duidelijk van de dosis.

In de literatuur vond EFSA 22 meldingen waarbij groene thee de enige vermoede oorzaak was. Acht daarvan traden op na thee. Het merendeel herstelde na het stoppen met het product. Afgezet tegen het grote aantal theedrinkers noemt EFSA het aantal meldingen na thee extreem laag.

Ook het moment van innemen telt. In een studie met 30 gezonde vrijwilligers lag de hoogste concentratie vrij EGCG in het bloed gemiddeld meer dan 3,5 keer hoger wanneer het extract op een lege maag werd ingenomen dan bij een licht ontbijt (Chow 2005). EFSA wijst erop dat inname op een nuchtere maag en in één keer de blootstelling aan EGCG flink verhoogt, en dat nuchtere inname bij proefdieren de toxiciteit van de catechinen verhoogde.

Welke regels gelden sinds verordening (EU) 2022/2340?

Een dagelijkse portie van een levensmiddel met groenethee-extract moet minder dan 800 mg EGCG bevatten. Het etiket vermeldt het EGCG-gehalte per portie, het maximum aantal porties per dag en een waarschuwing dat de dagelijkse hoeveelheid van 800 mg EGCG niet mag worden overschreden. Dat staat in verordening (EU) 2022/2340 van 30 november 2022.

Daarnaast schrijft de verordening drie waarschuwingen letterlijk voor: “Mag niet worden geconsumeerd als u dezelfde dag ook andere producten met groene thee consumeert.”, “Mag niet worden geconsumeerd door zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven, of door kinderen jonger dan 18 jaar.” en “Mag niet worden geconsumeerd op de nuchtere maag.” Uitgezonderd zijn waterige extracten die na oplossen in een drank lijken op gewone gezette thee.

Een goedgekeurde gezondheidsclaim voor groene thee-extract bestaat niet. In de Europese lijst van toegestane gezondheidsclaims (verordening (EU) nr. 432/2012) komt groene thee niet voor.

Hoe leest u het etiket van een voedingssupplement met groene thee?

Kijk eerst naar het EGCG-gehalte per portie en naar het maximum aantal porties per dag. Het gehalte maal het aantal porties moet onder 800 mg blijven. Controleer daarna of de drie verplichte waarschuwingen erop staan. Ontbreekt het EGCG-gehalte, dan weet u niet hoeveel u binnenkrijgt. Let wel: 800 mg is een wettelijke bovengrens en geen bewezen veilige dosis, want die kon EFSA niet vaststellen.

Tel alles op wat u op één dag gebruikt: een tweede product met groene thee-extract komt bij de eerste dosis. Overschrijd de aanbevolen dagdosis op het etiket niet. En een voedingssupplement vervangt geen gevarieerde, evenwichtige voeding en een gezonde leefstijl.

Wanneer overlegt u eerst met uw arts of apotheker?

Gebruikt u geneesmiddelen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, of heeft u problemen met uw lever? Raadpleeg dan uw arts of apotheker voordat u een voedingssupplement met groene thee-extract gebruikt. Neem de verpakking mee, dan ziet uw arts of apotheker meteen hoeveel EGCG het product per portie levert.

Wilt u breder kijken naar wat uw voeding misschien mist? Onze vragenlijst over voeding en leefstijl kijkt naar meer dan de vraag of groene thee extract gevaarlijk is en zet uw aandachtspunten op een rij. Het is geen bloedonderzoek en geen diagnose. Hoe een samenstelling op maat werkt, leest u in ons overzicht over vitamines op maat.