Zijn vitamines op maat veilig? Vitamines op maat zijn voedingssupplementen waarvan de samenstelling uit een vragenlijst over voeding en leefstijl volgt, en hun veiligheid hangt af van drie dingen: de dosis per voedingsstof, de geneesmiddelen die u al gebruikt en de controle van wat er werkelijk in de capsule zit. Wat vitamines op maat zijn en voor wie ze zinvol zijn, leest u in het overzicht van vitamines op maat.
Waar ligt de grens tussen een nuttige dosis en te veel?
De grens is de aanvaardbare bovengrens (UL) van EFSA: de hoogste dagelijkse inname uit alle bronnen samen waarbij geen nadelige effecten worden verwacht. De referentie-inname op het etiket is de hoeveelheid waarmee een gemiddelde volwassene uitkomt. De ruimte daartussen verschilt sterk per stof.
De tabel zet voor zeven voedingsstoffen de referentie-inname naast de UL van EFSA en het effect waarop die bovengrens berust.
| Voedingsstof | Referentie-inname per dag | UL EFSA (volwassenen) | Effect bij langdurige overschrijding, volgens EFSA |
|---|---|---|---|
| Vitamine D | 5 µg | 100 µg (EFSA 2023) | Aanhoudend te veel calcium in urine en bloed; laagste niveau met effect 250 µg per dag |
| Vitamine B6 | 1,4 mg | 12 mg (EFSA 2023) | Perifere neuropathie (tintelingen in handen en voeten); referentiepunt 50 mg per dag |
| Selenium | 55 µg | 255 µg (EFSA 2023) | Haaruitval als vroegste teken; laagste niveau met effect 330 µg per dag |
| Zink | 10 mg | 25 mg (SCF 2002, EFSA-overzicht 2025) | Verstoring van de koperhuishouding bij hogere innames |
| IJzer | 14 mg | Geen UL; veilige inname 40 mg (EFSA 2024) | Zwarte ontlasting door onopgenomen ijzer als eerste teken; stapeling beschadigt organen |
| Foliumzuur | 200 µg | 1.000 µg (EFSA 2023) | Neurologische verschijnselen bij een onopgemerkt vitamine B12-tekort kunnen doorgaan |
| Vitamine A (retinol) | 800 µg | 3.000 µg RE (EFSA 2024) | Schade aan het ongeboren kind; daarom geen lever bij zwangerschap |
EFSA concludeert telkens dat Europese volwassenen via gewone voeding vrijwel nooit boven de UL komen, behalve regelmatige gebruikers van hoog gedoseerde voedingssupplementen (EFSA 2023). Het risico zit dus in de optelsom van wat u slikt.
Nederland legt daar een wettelijk maximum bovenop. De Warenwetregeling vrijstelling voedingssupplementen staat in artikel 4 per dagdosis ten hoogste 75 µg vitamine D, 21 mg vitamine B6 en 1.200 µg RE vitamine A als retinoïden toe. Het Nederlandse maximum voor vitamine B6 ligt daarmee boven de EFSA-grens van 12 mg uit 2023.
Welke medicijnen verdragen zich slecht met supplementen?
Drie combinaties komen het vaakst voor: vitamine K bij warfarine of een andere cumarine, ijzer of calcium bij levothyroxine, en sint-janskruid bij een SSRI. In alle drie verandert het supplement de werking van het geneesmiddel.
Vitamine K werkt cumarines tegen, maar "vermijden" is te simpel. Bij 70 patiënten met een schommelende INR gaf 150 µg vitamine K per dag een stabielere instelling dan placebo: de tijd binnen het INR-doel steeg met 28 procentpunt tegenover 15 (Sconce 2007, n = 70, PubMed). Dat gebeurde onder toezicht van een trombosedienst; zonder die controle beslist u dit niet alleen.
Levothyroxine bindt zich in de maag aan ijzer en calcium. Bij 14 patiënten steeg de TSH van 1,6 naar 5,4 mU/l na twaalf weken ijzersulfaat tegelijk met het schildkliermedicijn (Campbell 1992, n = 14, PubMed). Bij 20 patiënten die 1.200 mg calciumcarbonaat tegelijk innamen, steeg de TSH van 1,6 naar 2,7 mIU/l (Singh 2000, n = 20, PubMed). De oplossing is afstand in tijd, in overleg met de apotheker.
Sint-janskruid versnelt via leverenzymen de afbraak van veel geneesmiddelen. Een systematische review vond lagere bloedspiegels van onder meer de anticonceptiepil en warfarine, en serotonerge overprikkeling met paroxetine, sertraline en venlafaxine (Izzo 2009, PubMed). Sanazia verkoopt geen sint-janskruid; wie het elders koopt, noemt het bij de apotheker.
Waarom sluit de vragenlijst bepaalde combinaties uit?
Omdat twee stoffen met hetzelfde doel in één pakket geen extra informatie opleveren, wel een hogere totale inname. De vragenlijst van Sanazia vraagt bij slaap of u liever een kruidenextract of melatonine wilt. Kiest u valeriaan, dan valt melatonine uit de selectie; kiest u melatonine, dan valt valeriaan weg. Melatonine en valeriaan komen dus nooit samen in één dagzakje.
Voor melatonine geldt bovendien een toegestane claim met een vaste voorwaarde: melatonine draagt bij tot het verminderen van de tijd die nodig is om in slaap te vallen, bij 1 mg kort voor het slapengaan. Wat de vragenlijst niet ziet, is wat u ernaast slikt: noem bij de test alles wat u al gebruikt.
Wie overlegt eerst met huisarts of apotheker?
Iedereen die een geneesmiddel op recept gebruikt, zwanger is of borstvoeding geeft, een nier- of leveraandoening heeft of een supplement voor een kind overweegt. In die situaties is de bovengrens voor volwassenen niet de maat: voor kinderen van 1 tot 10 jaar ligt de UL voor vitamine D op 50 µg, de helft van die voor volwassenen (EFSA 2023).
De apotheker is vaak de snelste route: hij heeft uw medicatieoverzicht al. Neem de lijst met voedingsstoffen en hoeveelheden van het testresultaat mee.
Welke vitamines moet ik slikken?
Dat hangt af van uw voeding en leefstijl, niet van een vaste lijst. Het vaakst ontbreken vitamine D in de winter en vitamine B12 bij een plantaardig eetpatroon; wie gevarieerd eet, komt vaak op weinig uit. De gratis test van vier tot vijf minuten maakt van uw antwoorden een lijst met doses. Wat zo'n lijst wel en niet kan, leest u in het overzicht van vitamines op maat. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, dan beslist u samen met huisarts of apotheker.
Hoe weet u wat er werkelijk in een dagzakje zit?
Door de batchcontrole. Elke productiebatch van Sanazia wordt door een onafhankelijk laboratorium gecontroleerd met HPLC-analyse, die het gehalte werkzame stof meet, en getest op zware metalen; de productie in Slowakije loopt volgens ISO-, GMP- en HACCP-normen.
Een UL heeft alleen betekenis als het etiket klopt: bevat de capsule meer vitamine B6 dan vermeld, dan zit u boven de EFSA-grens zonder het te weten. Vraag een aanbieder daarom naar het bewijs per batch.
Wanneer zijn vitamines op maat niet de juiste keuze?
Als u een klacht wilt laten verklaren, als u een medicatieschema met bekende interacties hebt, of als u gevarieerd eet en bij geen risicogroep hoort. Een vragenlijst stelt geen diagnose en meet geen bloedwaarde; aanhoudende klachten horen bij de huisarts. Een voedingssupplement vervangt geen gevarieerde en evenwichtige voeding en een gezonde leefstijl.
Past uw situatie wel, dan is de veilige volgorde: eerst de test (vier minuten, ongeveer twintig vragen, zonder bloedprik), dan de lijst langs de apotheker als u medicijnen gebruikt, en pas daarna bestellen. Een pakket vitamines op maat kunt u binnen 30 dagen terugsturen, ook aangebroken; de directe kosten van het terugzenden zijn voor u.
Veelgestelde vragen
Kan ik vitamines op maat combineren met mijn gewone multivitamine?
Liever niet zonder op te tellen. Een multivitamine met 100 % van de referentie-inname levert al 10 mg zink en 1,4 mg vitamine B6; samen met een pakket op maat nadert u sneller de bovengrens van EFSA.
Hoeveel vitamine D mag ik per dag slikken?
Ten hoogste 100 µg per dag voor volwassenen volgens EFSA, ook tijdens de zwangerschap, en 50 µg voor kinderen van 1 tot 10 jaar (EFSA 2023). In Nederland mag een voedingssupplement per dagdosis maximaal 75 µg bevatten. Bij nierproblemen eerst de huisarts vragen.
Kan ik vitamines samen met medicijnen slikken?
Meestal wel, maar alleen na overleg met uw apotheker, die uw medicatieoverzicht heeft. Drie combinaties gaan het vaakst mis: vitamine K bij warfarine, ijzer of calcium tegelijk met levothyroxine, en sint-janskruid bij een SSRI.
Hoeveel tijd moet er zitten tussen levothyroxine en ijzer of calcium?
Enkele uren, in de afstand die uw apotheker adviseert. IJzer en calcium binden levothyroxine in de maag, waardoor de TSH stijgt bij gelijktijdige inname. Een verdeling over ochtend en avond maakt die afstand eenvoudig.
Is 21 mg vitamine B6 per dag in Nederland nog toegestaan?
Ja, wettelijk wel: de Warenwetregeling vrijstelling voedingssupplementen staat per dagdosis ten hoogste 21 mg toe. EFSA stelde de bovengrens in 2023 op 12 mg, omdat langdurig te veel vitamine B6 perifere neuropathie kan geven. Blijf onder de EFSA-waarde.
Zijn vitamines op maat veilig?
Ja, zolang elke dosis onder de bovengrens van EFSA blijft, de samenstelling niet botst met uw medicijnen en elke batch wordt gecontroleerd. Bij Sanazia test een onafhankelijk laboratorium elke batch met HPLC en op zware metalen.
Stel uw supplementen op maat samen
Een korte test op basis van leeftijd, voeding en routine. Het pakket komt in dagzakjes.
Wilt u onze artikelen vaker zien in Google? Voeg Sanazia toe aan uw voorkeursbronnen.
Toevoegen als voorkeursbron in Google
