Een vitamine test kan drie verschillende dingen betekenen: een vragenlijst over uw voeding en leefstijl, bloedonderzoek via de huisarts, of een zelftest die u online bestelt. Alleen de tweede route meet werkelijke waarden in uw bloed. De eerste ordent wat u zelf over uw week vertelt en stelt geen diagnose, de derde levert getallen zonder iemand die ze naast uw verhaal legt.
Welke soorten vitamine test bestaan er?
In de praktijk zijn het er drie, plus een vierde die vaak meelift. De vragenlijst kijkt naar uw eetpatroon over een week en naar slaap, beweging en stress. Het bloedonderzoek via de huisarts meet concentraties, bijvoorbeeld 25(OH)D voor vitamine D of ferritine voor ijzer. De zelftest per post meet ook, maar zonder arts die de uitslag naast uw klachten legt. DNA-tests zeggen iets over aanleg en niets over vandaag.
Het verschil zit in wat er letterlijk wordt waargenomen. Een vragenlijst neemt gedrag waar, over dagen en weken. Een bloedbuis neemt een stof waar, op precies een moment. Dat er iets te vinden valt, is geen aanname: in een Amerikaanse analyse liep 31 % van 15 030 mensen risico op ten minste een tekort en 8 % op twee of meer tegelijk (Bird 2017).
Wat kan een vragenlijst over voeding en leefstijl?
Die laat zien welke voedingsstoffen structureel uit uw menu verdwijnen en welke er ruim in zitten. Het is geen meting en geen diagnose, maar het is ook niet niets. In de Nederlandse voedselconsumptiepeiling lag bij meer dan de helft van de deelnemers de inname van calcium, ijzer, vitamine D en foliumzuur onder de gemiddelde behoefte (n = 4313, leeftijd 1 tot 79 jaar, Bird 2023).
Het opvallende is hoe goed die goedkope route standhoudt tegenover duurdere routes. In de Europese Food4Me-proef kregen 1269 volwassenen uit zeven landen zes maanden lang ofwel algemeen voedingsadvies, ofwel advies dat op hun eigen gegevens was afgestemd. De groep met persoonlijk advies at na dat half jaar minder verzadigd vet (1,14 procentpunt van de energie minder), minder zout (0,65 gram minder) en minder rood vlees (5,48 gram minder), en kreeg 29,6 µg meer foliumzuur binnen. Hun score op de Healthy Eating Index lag 1,27 punt hoger (Celis-Morales 2017). Het belangrijkste resultaat is wat er niet uit kwam: advies op basis van bloedwaarden of DNA deed het niet beter dan advies op basis van voeding en leefstijl alleen. Een systematisch overzicht van elf gerandomiseerde studies met 57 tot 1488 deelnemers per studie wees dezelfde kant op (Jinnette 2021).
De vitamine test van Sanazia hoort in deze eerste categorie. Hij is gratis, duurt ongeveer vier minuten en er komt geen bloedafname aan te pas. Wat eruit komt is een lijst met voedingsstoffen die volgens uw antwoorden in uw week ontbreken, geen waarde en geen uitspraak over uw gezondheid.
Wanneer is bloedonderzoek via de huisarts de juiste route?
Als u een klacht hebt die uitgezocht moet worden. Aanhoudende vermoeidheid, bleekheid, tintelingen, haaruitval of duizeligheid horen bij de huisarts, en die kan gericht laten prikken. Dit is de enige route die uw werkelijke waarde noemt: 25(OH)D in nmol/l, ferritine in µg/l, vitamine B12 in pmol/l. Ook bij zwangerschap, borstvoeding, nierproblemen of medicatie hoort de vraag daar thuis.
Waarom die route zwaarder weegt, laat de meting zelf zien. Na standaardisatie van de meetmethode had 40,4 % van 55 844 Europeanen een waarde vitamine D onder 50 nmol/l, 13 % zat onder 30 nmol/l en in de winter liep dat op tot 17,7 % (Cashman 2016). Voor die standaardisatie verschilden laboratoria zo sterk dat dezelfde persoon in twee labs aan weerszijden van de grens kon vallen.
Tegelijk wordt er ook te veel geprikt. In een Australische analyse leverde 76,5 % van de vitamine D-tests geen netto gezondheidswinst op, in 2020 goed voor 3 410 108 overbodige tests (Breth-Petersen 2022). In een dossierstudie van 10 095 tests bij 9623 patienten had 66 % van de beoordeelde patienten geen reden die de test rechtvaardigde (Chiaborelli 2025). Meer meten is niet vanzelf beter weten.
Hoe betrouwbaar zijn zelftests die u online koopt?
Ze meten wel iets, maar u koopt het getal zonder de duiding. Een vingerprik per post levert een of enkele waarden op, vaak zonder referentiekader voor uw leeftijd, uw medicatie of uw klacht. Een afwijkende uitslag stuurt u alsnog naar de huisarts, en een geruststellende uitslag kan een echte klacht juist uitstellen.
In Nederland is die markt doorgerekend. Onder 880 respondenten was 26 tot 44 % bereid iets te betalen voor een commerciele test, maar bij de werkelijke prijzen koos slechts 3,3 % voor een cholesteroltest, 2,5 % voor een genetische test en 1,1 % voor een totale bodyscan. Alle drie leverden per saldo extra zorgkosten op, respectievelijk 5, 16 en 44 € per test (Stadhouders 2024). Wat u terugkrijgt zijn getallen, plus de vraag wat u ermee moet.
Welke test kost wat, en wat krijgt u ervoor?
De tabel zet de routes naast elkaar. De bedragen zijn ordes van grootte voor Nederland in 2026, geen prijslijst.
| Soort test | Wat het meet | Wat het niet meet | Wie het doet | Kosten, orde van grootte |
|---|---|---|---|---|
| Vragenlijst voeding en leefstijl | patroon over een week: vis, zuivel, groente, slaap, beweging | geen enkele waarde in het bloed | uzelf online, ongeveer 4 minuten | gratis |
| Bloedonderzoek via de huisarts | 25(OH)D in nmol/l (drempels 50 en 30 nmol/l, Cashman 2016), ferritine, vitamine B12, foliumzuur | wat u dagelijks eet en hoe u leeft | huisarts en laboratorium | basisverzekering, wel via het eigen risico |
| Zelftest met vingerprik per post | een of enkele waarden, afhankelijk van het pakket | duiding naast uw klachten en medicatie | commerciele aanbieder | ongeveer 30 tot 90 € per pakket |
| Breed commercieel pakket of bodyscan | veel waarden tegelijk, vaak zonder vraag vooraf | antwoord op een concrete klacht | commerciele aanbieder | enkele honderden €, netto 44 € extra zorgkosten (Stadhouders 2024) |
| DNA-test | varianten die uw leven lang gelijk blijven | uw inname van vandaag en uw actuele waarde | commerciele aanbieder | ongeveer 100 tot 300 € |
Let vooral op de middelste kolom. Daar staat waarom mensen teleurgesteld raken: van de gratis route verwachten ze een getal, van het duurste pakket een antwoord.
Zo kiest u tussen de drie routes
Begin bij uw vraag, niet bij het aanbod. Wilt u weten of uw menu gaten heeft, dan is de vragenlijst genoeg en gratis. Hebt u een klacht die aanhoudt, dan is de huisarts de route en niet een pakket uit een webshop. Zonder klacht betaalt u vaak voor getallen die niets veranderen.
Wat er ook uit komt: een voedingssupplement vult de voeding aan en vervangt geen gevarieerde en evenwichtige voeding en een gezonde leefstijl. De toegestane formuleringen blijven gelijk, welke test u ook deed. Vitamine C draagt bij tot de normale werking van het immuunsysteem, zoals het in het EU-register van gezondheidsclaims staat. Hoe een samenstelling daarna wordt opgebouwd, staat in het overzicht over vitamines op maat.
Wilt u met de eerste stap beginnen, dan kost de vitamine test vier minuten en levert hij een lijst op zonder verplichting.
Veelgestelde vragen
Is de vitamine test van Sanazia een bloedtest?
Nee. Het is een vragenlijst over voeding, slaap, beweging en stress. Er wordt geen bloed geprikt en er wordt geen diagnose gesteld.
Wat kost bloedonderzoek bij de huisarts?
Het valt onder de basisverzekering, maar het laboratoriumdeel gaat eerst van uw eigen risico af. Vraag uw verzekeraar welk bedrag voor uw polis geldt.
Kan een zelftest de huisarts vervangen?
Nee. Een uitslag zonder iemand die hem naast uw klachten en uw medicatie legt, blijft een los getal. Bij aanhoudende klachten hoort de vraag bij uw huisarts thuis.
Hoelang duurt het invullen van de vragenlijst?
Ongeveer vier minuten, een kleine twintig vragen over voeding, slaap, beweging, stress en uw doel. U hoeft niets op te zoeken en zich niet te registreren.
Zegt een DNA-test meer dan een vragenlijst?
In de Food4Me-proef was advies op basis van DNA of bloedwaarden niet beter dan advies op basis van voeding en leefstijl. Een DNA-test zegt niets over uw inname van vandaag.
Telt het mee als u al supplementen gebruikt?
Ja, tel op wat u in totaal binnenkrijgt, zeker bij zink, ijzer en vitamine A. Gebruikt u medicatie of bent u zwanger, leg de lijst eerst voor aan uw arts of apotheker.
Stel uw supplementen op maat samen
Een korte test op basis van leeftijd, voeding en routine. Het pakket komt in dagzakjes.
